نقد کتاب «آنک گل سرخ»
در سهشنبههای خواندنی این هفته به سراغ کتاب “آنک گل سرخ” نوشته اومبرتو اکو رفتیم. مهمان این هفته آقای ابراهیم اکبری دیزگاه، نویسنده، منتقد و پژوهشگر ادبیات دینی و داستانی بودند.
وی در آغاز سخنانش گفت: بعید میدانم تعداد کسانی که در ایران این کتاب را خوانده باشند به صد نفر هم برسد. تعمداً این کتاب را انتخاب کردم تا دوستان اهل قلم با یک گونهی دیگر از ادبیات آشنا و درگیر شوند.
اکبری دیزگاه اظهار کرد: باید بگویم اکو به نوعی فیلسوف، اندیشمند و یکی از اعجوبههای روزگار بود و هنوز هم میتوانیم بگوییم هست. با اینکه در سال ۲۰۱۶ از دنیا رفت، همچنان در رشتههای مختلف علوم انسانی تأثیرگذار است. تقریباً هفت اثر در حوزه ادبیات داستانی دارد که هرچه نوشته اثرگذار بوده است.
دبیر کمیتهی تاریخ شفاهی و مستندنگاری خاطرات دینی افزود: اینکه ما در ایران نویسندههای نسبتاً خوبی داریم اما در جهان نمیتوانند تاثیرگذار باشند به این خاطر است که به لحاظ وجودی و نگاه انسانی عمیق نیستند.
وی خاطرنشان کرد: وقتی این کتاب در سال ۱۹۸۰ به عنوان اولین رمان نویسنده منتشر شد، تصور میکرد مورد استقبال واقع نشود؛ چرا که کتاب، یک کتاب سنگین و مفهومی بود. وقتی در آمریکا با یک ناشر قرارداد میبندد، پیشبینی میکردند حداکثر سی هزار نسخه به فروش برسد؛ در حالیکه سه میلیون نسخه فروش رفت و معادلات را بههم زد.
نویسنده رمان شاهکشی در ادامه گفت: این اثر دین و طلاب ( کشیش) را در قرون وسطی مورد بررسی قرار میدهد. این ویژگی رماننویسان ایتالیایی است که در یک بخش از کارشان به ساحتهای مختلف دین میپردازند. اگر شما بخواهید ادبیات دینی را دنبال کنید خیلی نباید در فرانسه دنبالش بگردید. دومین خاستگاه رمان دینی در آلمان است. قبل از انقلاب از کارهای نویسندگان ایتالیایی ترجمهها داشتیم اما بعد از انقلاب این روند کمتر شده است؛ چون آنها در مورد مسائل جنسی عریان حرف میزنند، ولی آلمانیها اینگونه نیستند. با این اوصاف به آثار نویسندگان آلمانی هم خیلی روی خوش نشان ندادند؛ چون افرادی که به سمت ترجمه رفتند، به مسائل دینی توجه و علاقه چندانی نداشتند.
اکبری دیزگاه تاکید کرد: ماجرای دیگری که نویسنده در این رمان به آن پرداخته، مسئله تاریخ است. او دستش را گذاشته روی بخشی از تاریخ مسیحیت و اروپا در قرون وسطی که کلیسا و دینداران حکمرانی میکنند.
وی افزود: رمان در سال ۱۳۲۷ میلادی میگذرد و وضعیتی از دینورزی و دینشناسی که فرقههای مسیحی در ایتالیا و فرانسه درگیر هستند را برای ما آفتابی میکند.
ما در رمان تقابل بین امپراطور و کلیسا را شاهد هستیم و این مسئله تشتت آرای آن دوران را به ما نشان میدهد.
(به قلم رضا شعبانی)